Vorige
energie prikkels neurodiversiteit winter
Hoe behoud je je energie in de donkere maanden richting kerst?
Karolien Koolhof •
Om vijf uur is het al schemerig en als je 's ochtends vertrekt, brandt de straatverlichting nog. Misschien merk je ook aan jezelf dat je eerder moe bent. Wat doen de donkere maanden eigenlijk met je energie? En is dat anders wanneer je neurodivergent bent?
Daglicht heeft enorm veel invloed op je lichaam. Licht in de ochtend remt de aanmaak van melatonine, het hormoon dat je slaperig maakt. Het ondersteunt serotonine, dat een rol speelt bij je stemming. In de winter krijg je veel minder van dat signaal. Je interne klok kan daardoor ontregeld raken, waardoor je 's ochtends suf bent en 's avonds soms toch niet moe genoeg om te slapen.
Voor veel mensen blijft het bij een winterdip, met wat minder energie en meer behoefte aan slaap en zoet eten. Bij een kleiner deel wordt het een winterdepressie, een echte depressie die elk jaar in het najaar terugkomt en in het voorjaar weer verdwijnt.
Emmer
Als je introvert of neurodivergent bent, kan de winter op een paar manieren extra schuren. In de zomer kun je even naar buiten om ruimte te maken. In de winter zit je met meer mensen in warme, volle ruimtes, met meer geluid en minder ontsnappingsroutes. Je prikkelemmer loopt sneller vol.
Schermen en felle ledlampen geven wel licht, maar niet het soort dat je biologische klok goed zet. Voor wie gevoelig is voor licht en geluid, kan zoemend kunstlicht bovendien extra vermoeiend zijn. Tel daar bovenop de borrels en familiebezoeken, samen met alle eindejaarsdeadlines. Een sociale agenda die voor de een gezellig is, kost jou misschien veel energie, in een periode waarin je toch al minder in de tank hebt.
Tenslotte geven donkere avonden binnen ook ruimte aan piekeren. Wie snel gaat analyseren, merkt dat het denken in de winter makkelijk op hol slaat. Ben je gewend veel van jezelf te vragen, dan botst een lager tempo vaak ook met je eigen verwachtingen. Zo wordt de winter dubbel zwaar: je hebt minder energie én je bent streng voor jezelf.
Daglicht
Een paar dingen kunnen in deze maanden veel verschil maken. Het meeste effect heeft daglicht in het eerste deel van de dag. Ook als het bewolkt is, krijg je buiten in november veel meer licht dan in een goed verlichte kamer. Een korte wandeling voordat je begint met werken, helpt je klok al op weg.
Daarnaast helpt een vast ritme. Als je op ongeveer dezelfde tijd opstaat, ook in het weekend, hoeft je klok minder op het licht te leunen. Blijft je hoofd malen, zoek het dan in je lijf. Een wandeling of een paar minuten aandacht voor je ademhaling haalt je uit het denken. Het hoeft geen sportprestatie te zijn.
Kijk ook eens eerlijk naar je decemberagenda. Welke afspraken geven je energie en welke kosten vooral? Je kunt na een drukke dag bewust een rustige plannen, of eerder weggaan van een feestje. Thuis maakt het licht ook verschil. Zet je bureau zo dicht mogelijk bij het raam en kies 's avonds voor warm, zacht licht.
Misschien helpt het ook om de winter anders te bekijken. In de natuur is dit de tijd van terugtrekken en herstellen en dat ritme mag je jezelf ook gunnen.
Meer dan een dip
Een winterdepressie gaat niet vanzelf over met wat extra rust. Ben je langer dan twee weken het grootste deel van de dag somber of leeg en doen dingen waar je normaal van geniet je niets meer? Neem dat dan serieus.
Ook in je lijf en je gedrag kan het zich laten zien. Je slaapt veel meer dan normaal en bent toch uitgeput, of je hebt opvallend veel trek in zoet en koolhydraten. Misschien trek je je verder terug van mensen dan je gewoonlijk zou doen, of lukt het nauwelijks nog om je werk of studie bij te houden.
Herken je dit? Ga dan naar je huisarts. Een winterdepressie is goed te behandelen, bijvoorbeeld met lichttherapie of gesprekken met een psycholoog. Vooral bij lichttherapie is het slim om het eerst met een professional te bespreken.
Als het geen depressie is, maar je wel merkt dat je elk jaar vastloopt in dezelfde patronen, kan coaching helpen. Samen kijken we naar wat jou energie kost en hoe je je leven zo inricht dat het past bij hoe jij in elkaar zit, ook in de winter. Wil je daar samen naar kijken? Neem contact met me op voor een kennismakingsgesprek.
Over de auteur
- Karolien Koolhof is coach voor introverten en hoogbegaafden
- Auteur van het boek Introvert Leiderschap
- Contact